TẠI SAO CÓ NGƯỜI DỄ DUY TRÌ TẬP LUYỆN HƠN NGƯỜI KHÁC? VAI TRÒ CỦA YẾU TỐ DI TRUYỀN VÀ ỨNG DỤNG TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE

WHY DO SOME INDIVIDUALS MAINTAIN EXERCISE MORE EASILY THAN OTHERS? THE ROLE OF GENETIC FACTORS AND APPLICATIONS IN HEALTHCARE

Nguyễn Ảnh Sang 1 , Trần Quốc Doanh
1 Bệnh viện Quân y 175
* Tác giả liên hệ:

Thông tin bài viết

Thống kê
Lượt tải: 0 Lượt xem: 0
DOI
10.63947/bvtn.v2i8.2
Xuất bản
07-06-2026
Số Tập 2 Số 8 (2026): Y học lão khoa trong kỷ nguyên cá thể hóa, công nghệ và phòng ngừa
Chuyên mục
Báo cáo tổng quan
Danh mục
Nghiên cứu khoa học

Tải bài viết

PDF

Cách trích dẫn

1.
Sang N, Quốc Doanh T. TẠI SAO CÓ NGƯỜI DỄ DUY TRÌ TẬP LUYỆN HƠN NGƯỜI KHÁC? VAI TRÒ CỦA YẾU TỐ DI TRUYỀN VÀ ỨNG DỤNG TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE. JHA [Internet]. Vietnam; 2026 tháng 6 7 [cited 2026 tháng 6 18];2(8):9–15. https://tcsuckhoelaohoa.vn/bvtn/article/view/186 doi: 10.63947/bvtn.v2i8.2
Đang tải trích dẫn...
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Tóm tắt

Hành vi hoạt động thể chất có sự khác biệt đáng kể giữa các cá nhân, không thể giải thích hoàn toàn bởi yếu tố môi trường. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc định hình khuynh hướng tham gia và duy trì tập luyện. Nghiên cứu này nhằm tổng hợp các bằng chứng về vai trò của di truyền trong hành vi hoạt động thể chất. Các nghiên cứu được tìm kiếm trên PubMed và Scopus trong giai đoạn 2000–2025, tập trung vào các nghiên cứu trên người đánh giá mối liên quan giữa yếu tố di truyền và hành vi hoạt động thể chất. Các nghiên cứu xác định nhiều vị trí di truyền liên quan đến mức độ hoạt động thể chất và khuynh hướng hành vi. Hệ thống thần kinh, đặc biệt là trục dopaminergic, được xác định là cơ chế trung tâm, cùng với các yếu tố tâm lý trung gian và tương tác gen và môi trường. Hành vi tập luyện chịu ảnh hưởng đa yếu tố, trong đó di truyền đóng vai trò đáng kể nhưng không mang tính quyết định. Cách tiếp cận cá thể hóa dựa trên đặc điểm sinh học và hành vi có tiềm năng nâng cao hiệu quả can thiệp vận động.

 

Từ khóa

hoạt động thể chất hành vi tập luyện di truyền học hệ dopaminergic cá thể hóa

Tài liệu tham khảo

  1. de Geus EJ, Bartels M, Kaprio J, Lightfoot JT, Thomis M. Genetics of regular exercise and sedentary behaviors. Twin Res Hum Genet. 2014;17(4):262-71. doi: 10.1017/thg.2014.42. PubMed PMID: 25034445. DOI: https://doi.org/10.1017/thg.2014.42
  2. Huppertz C, Bartels M, de Zeeuw EL, van Beijsterveldt CEM, Hudziak JJ, Willemsen G, et al. Individual Differences in Exercise Behavior: Stability and Change in Genetic and Environmental Determinants From Age 7 to 18. Behav Genet. 2016;46(5):665-79. Epub 20160712. doi: 10.1007/s10519-016-9799-x. PubMed PMID: 27406597. DOI: https://doi.org/10.1007/s10519-016-9799-x
  3. Stubbe JH, Boomsma DI, De Geus EJ. Sports participation during adolescence: a shift from environmental to genetic factors. Med Sci Sports Exerc. 2005;37(4):563-70. doi: 10.1249/01.mss.0000158181.75442.8b. PubMed PMID: 15809553. DOI: https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000158181.75442.8B
  4. Stubbe JH, Boomsma DI, Vink JM, Cornes BK, Martin NG, Skytthe A, et al. Genetic influences on exercise participation in 37,051 twin pairs from seven countries. PLoS One. 2006;1(1):e22. Epub 20061220. doi: 10.1371/journal.pone.0000022. PubMed PMID: 17183649; PubMed Central PMCID: PMC1762341. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0000022
  5. van der Aa N, De Geus EJ, van Beijsterveldt TC, Boomsma DI, Bartels M. Genetic Influences on Individual Differences in Exercise Behavior during Adolescence. Int J Pediatr. 2010;2010:138345. Epub 20100629. doi: 10.1155/2010/138345. PubMed PMID: 20672022; PubMed Central PMCID: PMC2909712. DOI: https://doi.org/10.1155/2010/138345
  6. van der Zee MD, van der Mee D, Bartels M, de Geus EJC. Tracking of voluntary exercise behaviour over the lifespan. Int J Behav Nutr Phys Act. 2019;16(1):17. Epub 20190204. doi: 10.1186/s12966-019-0779-4. PubMed PMID: 30717763; PubMed Central PMCID: PMC6360805. DOI: https://doi.org/10.1186/s12966-019-0779-4
  7. Doherty A, Smith-Byrne K, Ferreira T, Holmes MV, Holmes C, Pulit SL, et al. GWAS identifies 14 loci for device-measured physical activity and sleep duration. Nat Commun. 2018;9(1):5257. Epub 20181210. doi: 10.1038/s41467-018-07743-4. PubMed PMID: 30531941; PubMed Central PMCID: PMC6288145. DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-018-07743-4
  8. Klimentidis YC, Raichlen DA, Bea J, Garcia DO, Wineinger NE, Mandarino LJ, et al. Genome-wide association study of habitual physical activity in over 377,000 UK Biobank participants identifies multiple variants including CADM2 and APOE. Int J Obes (Lond). 2018;42(6):1161-76. Epub 20180613. doi: 10.1038/s41366-018-0120-3. PubMed PMID: 29899525; PubMed Central PMCID: PMC6195860. DOI: https://doi.org/10.1038/s41366-018-0120-3
  9. Klimentidis YC, Newell M, MD VDZ, Bland VL, May-Wilson S, Arani G, et al. Genome-wide Association Study of Liking for Several Types of Physical Activity in the UK Biobank and Two Replication Cohorts. Med Sci Sports Exerc. 2022;54(8):1252-60. Epub 20220311. doi: 10.1249/mss.0000000000002907. PubMed PMID: 35320144; PubMed Central PMCID: PMC9288543. DOI: https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000002907
  10. DJ VDM, Fedko IO, Hottenga JJ, Ehli EA, MD VDZ, Ligthart L, et al. Dopaminergic Genetic Variants and Voluntary Externally Paced Exercise Behavior. Med Sci Sports Exerc. 2018;50(4):700-8. doi: 10.1249/mss.0000000000001479. PubMed PMID: 29135816; PubMed Central PMCID: PMC5856580. DOI: https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000001479
  11. Dohrn IM, Papenberg G, Winkler E, Welmer AK. Impact of dopamine-related genetic variants on physical activity in old age - a cohort study. Int J Behav Nutr Phys Act. 2020;17(1):68. Epub 20200524. doi: 10.1186/s12966-020-00971-2. PubMed PMID: 32448293; PubMed Central PMCID: PMC7245799. DOI: https://doi.org/10.1186/s12966-020-00971-2
  12. Rosso AL, Metti AL, Glynn NW, Boudreau RM, Rejeski WJ, Bohnen N, et al. Dopamine-Related Genotypes and Physical Activity Change During an Intervention: The Lifestyle Interventions and Independence for Elders Study. J Am Geriatr Soc. 2018;66(6):1172-9. Epub 20180410. doi: 10.1111/jgs.15369. PubMed PMID: 29637543; PubMed Central PMCID: PMC6105503. DOI: https://doi.org/10.1111/jgs.15369
  13. Flack K, Pankey C, Ufholz K, Johnson L, Roemmich JN. Genetic variations in the dopamine reward system influence exercise reinforcement and tolerance for exercise intensity. Behav Brain Res. 2019;375:112148. Epub 20190809. doi: 10.1016/j.bbr.2019.112148. PubMed PMID: 31404557. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bbr.2019.112148
  14. De Moor MH, Beem AL, Stubbe JH, Boomsma DI, De Geus EJ. Regular exercise, anxiety, depression and personality: a population-based study. Prev Med. 2006;42(4):273-9. Epub 20060124. doi: 10.1016/j.ypmed.2005.12.002. PubMed PMID: 16439008. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2005.12.002
  15. Huppertz C, Bartels M, Jansen IE, Boomsma DI, Willemsen G, de Moor MH, et al. A twin-sibling study on the relationship between exercise attitudes and exercise behavior. Behav Genet. 2014;44(1):45-55. Epub 20130927. doi: 10.1007/s10519-013-9617-7. PubMed PMID: 24072598; PubMed Central PMCID: PMC3893360. DOI: https://doi.org/10.1007/s10519-013-9617-7
  16. De Moor MH, Boomsma DI, Stubbe JH, Willemsen G, de Geus EJ. Testing causality in the association between regular exercise and symptoms of anxiety and depression. Arch Gen Psychiatry. 2008;65(8):897-905. doi: 10.1001/archpsyc.65.8.897. PubMed PMID: 18678794. DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.65.8.897
  17. De Moor MH, Stubbe JH, Boomsma DI, De Geus EJ. Exercise participation and self-rated health: do common genes explain the association? Eur J Epidemiol. 2007;22(1):27-32. Epub 20061229. doi: 10.1007/s10654-006-9088-8. PubMed PMID: 17195050. DOI: https://doi.org/10.1007/s10654-006-9088-8
  18. de Vilhena e Santos DM, Katzmarzyk PT, Seabra AF, Maia JA. Genetics of physical activity and physical inactivity in humans. Behav Genet. 2012;42(4):559-78. Epub 20120317. doi: 10.1007/s10519-012-9534-1. PubMed PMID: 22426782. DOI: https://doi.org/10.1007/s10519-012-9534-1

Giấy phép

© 2026 Tác giả. Xuất bản bởi Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa.

Creative Commons License

Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại-Không phái sinh 4.0 Quốc tế.