Tập 2 Số 9 (2026): Bước tiến trong điều trị chuyên sâu: Dấu ấn từ ca ghép gan đầu tiên tại Bệnh viện Thống Nhất

Gãy xương do loãng xương ở người cao tuổi hiện nay là một vấn đề lâm sàng đặc biệt phức tạp, đặt ra thách thức lớn và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ mang tính đa chuyên khoa giữa ngoại khoa chấn thương chỉnh hình, lão khoa và nội tiết xương khớp. Các bằng chứng y học cho thấy, ngay sau khi xảy ra lần gãy xương đầu tiên do loãng xương, nguy cơ tái phát các biến cố gãy xương tiếp theo tăng lên rất cao, đặc biệt là trong khoảng thời gian từ 1 đến 2 năm đầu. Mặc dù hậu quả vô cùng nghiêm trọng, phần lớn bệnh nhân trên thực tế hiện nay vẫn chưa được đánh giá đúng mức và chưa được tiếp cận các liệu pháp điều trị loãng xương một cách đầy đủ và kịp thời. Bài tổng quan này được thực hiện nhằm mục đích cập nhật một cách hệ thống các nguyên tắc cốt lõi trong can thiệp ngoại khoa đối với gãy xương do loãng xương, quy trình quản lý toàn diện trong giai đoạn chu phẫu, và đặc biệt là phân tích sâu sắc vai trò chiến lược của mô hình dịch vụ liên kết gãy xương Fracture Liaison Service (FLS). FLS đã được chứng minh lâm sàng là một mô hình điều trị phối hợp có hệ thống mang lại hiệu quả vượt trội, giúp tối ưu hóa toàn bộ quy trình quản lý bệnh nhân, nâng cao đáng kể tỷ lệ tuân thủ điều trị lâu dài, ngăn ngừa chủ động nguy cơ gãy xương thứ phát, giảm tỷ lệ tử vong liên quan và tiết kiệm nguồn chi phí y tế cho xã hội. Việc triển khai nhân rộng mô hình FLS là giải pháp mang tính thiết yếu để nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện, liên tục cho bệnh nhân loãng xương tại Việt Nam.

Bệnh Alzheimer (AD) đang trở thành gánh nặng y tế toàn cầu, đòi hỏi sự chuyển dịch mô hình chẩn đoán từ các tiêu chuẩn lâm sàng truyền thống sang các dấu ấn sinh học theo hệ thống phân loại ATN. Bài tổng quan này nhằm tổng hợp các bằng chứng khoa học về vai trò của ghi hình cắt lớp phát xạ positron (PET) amyloid trong chẩn đoán sớm và quản lý bệnh AD. PET-amyloid cho phép định lượng sự lắng đọng mảng bám amyloid-beta (Aβ) trong não người sống — một tiến trình sinh học bắt đầu từ 15-20 năm trước khi khởi phát triệu chứng. Bài viết điểm lại sự phát triển từ hợp chất thế hệ đầu 11C-PiB đến các dược chất gắn 18F (Florbetapir, Flutemetamol, Florbetaben) giúp kỹ thuật này trở nên khả thi trong thực hành lâm sàng. Đặc biệt, PET-amyloid đóng vai trò là “tiêu chuẩn vàng” không thể thay thế trong việc lựa chọn bệnh nhân và theo dõi hiệu quả làm sạch mảng bám của các liệu pháp điều trị miễn dịch mới như Lecanemab và Donanemab. Cuối cùng, bài báo thảo luận về những thách thức tại Việt Nam và đề xuất mô hình phối hợp đa phương thức, sử dụng dấu ấn sinh học trong máu để sàng lọc trước khi xác chẩn bằng PET-amyloid, nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả chẩn đoán trong điều kiện thực tiễn trong nước.

Rối loạn lipid máu (RLLM) là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch. Ở người bệnh còn tăng triglycerid hoặc RLLM hỗn hợp dù đã điều trị statin, phối hợp fenofibrate–statin, gồm phối hợp liều cố định (FDC) fenofibrate/pravastatin 160/40 mg, có thể được cân nhắc để cải thiện kiểm soát lipid ngoài LDL-C. Tổng quan hệ thống thực hiện theo hướng dẫn Cochrane và PRISMA 2020, nhằm đánh giá hiệu lực/hiệu quả và an toàn của phối hợp fenofibrate–statin trong điều trị RLLM; tài liệu tìm kiếm trên PubMed và Ovid EMBASE đến tháng 07/2026. Từ 3.660 bản ghi sàng lọc và 203 bài đánh giá toàn văn, 10 nghiên cứu (3 RCT, 7 nghiên cứu không ngẫu nhiên) được đưa vào. FDC fenofibrate/pravastatin giảm thêm non-HDL-C 12,9–16,3% và triglycerid 22,6–31,6%, tăng tỷ lệ đạt mục tiêu lipid kép so với statin đơn trị, hiệu quả duy trì đến 3 năm trong nghiên cứu POSE. Các đoàn hệ quy mô lớn ghi nhận phối hợp liên quan giảm 9,9–20,0% nguy cơ một số biến cố tim mạch và 27,0–28,4% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở người đái tháo đường típ 2. Phối hợp dung nạp tốt, không ghi nhận bệnh cơ hay tiêu cơ vân trong các RCT, dù một số nghiên cứu quan sát ghi nhận tín hiệu tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, viêm cơ hoặc tổn thương gan, cần theo dõi trong điều trị.

Mô hình câu lạc bộ suy tim được xem là lựa chọn phù hợp trong giáo dục kiến thức và hỗ trợ tâm lý xã hội cho bệnh nhân trong bối cảnh thiếu nhân lực chuyên sâu. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm: (1) Đánh giá kiến thức, hành vi tự chăm sóc, lợi ích tâm lý – xã hội và mức độ hài lòng của bệnh nhân đối với mô hình Câu lạc bộ (CLB) suy tim; (2) Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến sự tham gia đầy đủ trong hoạt động của câu lạc bộ. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên bệnh nhân tham gia sinh hoạt CLB Suy tim tại Khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Thống Nhất. Bệnh nhân thỏa tiêu chuẩn chọn mẫu tự điền (có hỗ trợ của nhân viên y tế) bộ câu hỏi cấu trúc gồm 20 câu Có/Không ngay sau một buổi sinh hoạt. 154 bệnh nhân được khảo sát (87,7% nữ; tuổi trung bình 66,4 ±8,4, khoảng tuổi 22-83). Hầu hết bệnh nhân ghi nhận hiểu rõ hơn về suy tim (96,8%), tầm quan trọng của việc dùng thuốc đều đặn (98,7%) và chế độ ăn nhạt (98,7%); 83,8% hiểu các dấu hiệu cảnh báo suy tim nặng lên. Hành vi tự chăm sóc cải thiện ở đa số: dùng thuốc đúng hơn (97,4%), tuân thủ chế độ ăn tốt hơn (97,4%), tự theo dõi cân nặng/triệu chứng hằng ngày tốt hơn (94,8%), chủ động tái khám đúng hẹn hơn (95,5%) và tự tin hơn trong tự chăm sóc (91,6%). Nhóm tham dự đầy đủ/hầu hết buổi sinh hoạt có điểm kiến thức/tự chăm sóc/hài lòng cao hơn có ý nghĩa (15,5/16 so với 13,8/16; p = 0,039); việc biết trước chủ đề sinh hoạt và thời gian sinh hoạt phù hợp đều liên quan chặt với tỷ lệ tham dự đầy đủ (p < 0,001 và p = 0,004). Bệnh nhân tham gia CLB Suy tim Khoa Nội Tim mạch Bệnh viện Thống Nhất ghi nhận mức độ kiến thức, hành vi tự chăm sóc, lợi ích tâm lý và sự hài lòng cao. Sự tham dự đều đặn liên quan đến lợi ích cảm nhận tốt hơn, gợi ý rằng thông báo trước chủ đề và sắp xếp thời gian sinh hoạt thuận tiện là những biện pháp đơn giản, khả thi để tăng cường hiệu quả của mô hình.

Trầm cảm thường gặp ở bệnh nhân suy tim cao tuổi nội trú và có thể biểu hiện khác nhau theo giới tính. Mô tả đặc điểm dịch tễ, bệnh đồng mắc, đặc điểm lão khoa và so sánh sự khác nhau theo giới tính của các thành tố thang điểm GDS-15 ở bệnh nhân cao tuổi nội trú có suy tim tại Bệnh viện Thống Nhất. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 137 bệnh nhân ≥60 tuổi nội trú có suy tim tại Khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Thống Nhất (64 nam, 73 nữ). Biến định tính trình bày tần số, tỷ lệ %; biến định lượng phân phối không chuẩn dùng trung vị, khoảng tứ phân vị. So sánh nam-nữ bằng chi bình phương/Fisher hoặc Mann-Whitney; trầm cảm xác định khi GDS-15 ≥5 điểm. BMI trung vị 22 (21-24) kg/m². Tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường là bệnh đồng mắc thường gặp nhất. Phụ thuộc IADL 85,4%, suy yếu 86,8%, trầm cảm theo GDS-15 81,8%; GDS-15 trung vị 6 (5-7). Không khác biệt ý nghĩa theo giới ở bệnh đồng mắc, phân suất tống máu thất trái (EF), ADL/IADL, suy yếu, trầm cảm hay từng thành tố GDS-15. Sáu thành tố GDS-15 có tỷ lệ trả lời “có” cao nhất theo giới là cảm thấy trí nhớ kém đi, cảm thấy khỏe mạnh/nhiều sinh lực và thích ở nhà hơn ra ngoài. Tỷ lệ trầm cảm theo GDS-15 ở mức cao; nữ có tỷ lệ cao hơn nam về mặt số học nhưng chưa đạt ý nghĩa thống kê. Sàng lọc trầm cảm bằng GDS-15 nên được tích hợp thường quy vào chăm sóc điều dưỡng, không phân biệt giới tính.

Đái tháo đường ở người cao tuổi ngày càng gia tăng và việc kiểm soát đường huyết còn nhiều thách thức. Theo khuyến cáo ADA 2025, mục tiêu HbA1c cần được cá thể hóa dựa trên mức độ suy yếu, chức năng – nhận thức, kỳ vọng sống, bệnh đồng mắc và biến chứng mạch máu. Nghiên cứu nhằm khảo sát tỷ lệ đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết và mối liên quan giữa các yếu tố lão khoa với hiệu quả điều trị ở bệnh nhân cao tuổi mắc đái tháo đường típ 2. Nghiên cứu cắt ngang mô tả được thực hiện từ tháng 4/2025 đến tháng 8/2025 tại Phòng khám Nội tiết, Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh. Trong 185 bệnh nhân, tuổi trung vị là 68 (64–75,5) tuổi và 45,4% đạt mục tiêu HbA1c. Hồi quy logistic đa biến cho thấy tình trạng suy yếu và nguy cơ tim mạch cao liên quan độc lập với khả năng đạt mục tiêu HbA1c, với OR = 0,48 (KTC 95%: 0,25–0,92; p = 0,027) và OR = 0,57 (KTC 95%: 0,32–0,99; p = 0,047). Đa bệnh và đa thuốc không liên quan có ý nghĩa thống kê với khả năng đạt mục tiêu HbA1c. Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu HbA1c còn hạn chế. Tình trạng suy yếu và nguy cơ tim mạch cao liên quan độc lập đến khả năng đạt mục tiêu điều trị.

Xác định tỉ lệ và phân tích các yếu tố liên quan của hội chứng suy mòn protein năng lượng (PEW) trên bệnh nhân bệnh thận mạn lọc máu chu kỳ. Nghiên cứu mô tả cắt ngang. Địa điểm và thời gian nghiên cứu: Khoa Nội Thận, Bệnh viện đa khoa Ninh Thuận từ tháng 06/2025 đến tháng 06/2026. Đối tượng nghiên cứu: 166 bệnh nhân (>18 tuổi) mắc bệnh thận mạn giai đoạn cuối đang lọc máu chu kỳ ổn định. Tỉ lệ bệnh nhân mắc hội chứng PEW là 24,1%. Các tiêu chí cấu thành thường gặp nhất là biểu hiện chán ăn rõ rệt (57,8%), giảm vòng cánh tay (36,7%) và giảm albumin huyết thanh (36,1%). Phân tích yếu tố liên quan cho thấy giới tính nam là yếu tố bảo vệ đối với PEW (OR = 0,167; p = 0,001), đồng nghĩa nữ giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Nồng độ hemoglobin ở nhóm mắc PEW thấp hơn so với nhóm không mắc (8,2 so với 9,0 g/dL; p = 0,010). Tỉ lệ hội chứng PEW ở bệnh nhân lọc máu chu kỳ là 24,1%. Giới tính nữ và tình trạng thiếu máu là những yếu tố liên quan, đòi hỏi sự theo dõi và can thiệp dinh dưỡng sớm.

Giãn tĩnh mạch thực quản (TMTQ) là biến chứng nặng của xơ gan, với tỷ lệ tử vong 15–25% khi xuất huyết. Nội soi là tiêu chuẩn vàng nhưng xâm lấn và tốn kém. Nghiên cứu đánh giá mối tương quan giữa độ dày thành túi mật (ĐDTTM) với mức độ giãn TMTQ và giá trị tiên đoán của ĐDTTM cùng tỷ số tiểu cầu/ĐDTTM (SLTC/ĐDTTM). Nghiên cứu cắt ngang trên 72 bệnh nhân xơ gan ≥18 tuổi tại Bệnh viện Thống Nhất (12/2023–10/2024), siêu âm đo ĐDTTM, xét nghiệm tiểu cầu, nội soi; phân tích Spearman, ROC, điểm cắt Youden. Tuổi trung bình 61,1 ± 12 năm; nam 70,8%. Tỷ lệ giãn TMTQ và giãn TMTQ nguy cơ cao lần lượt là 73,6% và 70,8%. ĐDTTM tương quan thuận mức độ trung bình với mức độ giãn TMTQ (r = 0,64; p < 0,001). AUC của ĐDTTM là 0,93 đối với giãn TMTQ (điểm cắt 5,12 mm; độ nhạy 73,6%; độ đặc hiệu 100%) và 0,90 đối với giãn TMTQ nguy cơ cao (độ nhạy 74,5%; độ đặc hiệu 95,2%). AUC tương ứng của SLTC/ĐDTTM là 0,74 và 0,72. ĐDTTM có giá trị tốt trong tiên đoán giãn TMTQ và cho AUC cao hơn SLTC/ĐDTTM, có tiềm năng hỗ trợ phân tầng nguy cơ và ưu tiên nội soi tại các cơ sở hạn chế phương tiện đánh giá chuyên sâu.

Điện châm kết hợp nhĩ châm được xem là liệu pháp bổ trợ tiềm năng bên cạnh PPI trong điều trị GERD. Một nghiên cứu can thiệp lâm sàng có nhóm chứng được tiến hành trên bệnh nhân GERD có điểm GerdQ ≥ 8, phân ngẫu nhiên vào nhóm can thiệp (điện châm kết hợp nhĩ châm phối hợp Esomeprazole 40 mg/ngày) và nhóm chứng (Esomeprazole đơn thuần), theo dõi tại các thời điểm trước điều trị (ngày 0), sau 7 ngày và sau 14 ngày điều trị, nhằm khảo sát đặc điểm lâm sàng nền và hiệu quả điều trị qua thang điểm GerdQ cùng điểm 4GerdQ (bốn câu hỏi tiên đoán dương trong bộ GerdQ). Có 61 bệnh nhân hoàn tất nghiên cứu (30 nhóm chứng, 31 nhóm can thiệp), đặc điểm nền tương đồng giữa hai nhóm (p>0,05). Trước điều trị, điểm GerdQ trung vị đạt 10,0 điểm ở cả hai nhóm (p=0,447); điểm 4GerdQ đều là 8,0 điểm ở cả hai nhóm (p=0,175). Sau 14 ngày, điểm GerdQ giảm có ý nghĩa trong mỗi nhóm (p<0,001), khác biệt liên nhóm cũng có ý nghĩa thống kê (6,0 so với 7,0 điểm; p=0,011). Tương tự, điểm 4GerdQ ở nhóm can thiệp thấp hơn có ý nghĩa so với nhóm chứng (4,0 điểm so với 5,0 điểm; p=0,008), mức giảm so với trước điều trị cũng lớn hơn có ý nghĩa (p=0,040). Qua đó cho thấy phối hợp điện châm và nhĩ châm cải thiện có ý nghĩa cả điểm GerdQ tổng và điểm 4GerdQ so với đơn trị PPI sau 14 ngày điều trị.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) thường gặp ở người cao tuổi; nhiễm khuẩn hô hấp và kháng kháng sinh làm phức tạp điều trị đợt cấp. Nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm vi khuẩn phân lập ở bệnh nhân đợt cấp COPD tại Khoa Hô hấp, Bệnh viện Thống Nhất. Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp mô tả cắt ngang hồi cứu trên 271 bệnh nhân nhập viện được chẩn đoán đợt cấp COPD từ tháng 1/2025 đến tháng 12/2025. Các biến số bao gồm tuổi, giới, kết quả nuôi cấy vi khuẩn, loài vi khuẩn và kháng sinh đồ. Tuổi trung vị là 73 (khoảng tứ phân vị 16) tuổi; 243 bệnh nhân (89,7%) là nam. Trong 197 trường hợp nuôi cấy vi khuẩn, 63 bệnh nhân dương tính (32,0%) và phân lập được 75 chủng vi khuẩn (10 trường hợp có từ 2 chủng trở lên). Vi khuẩn Gram âm chiếm 66/75 (88,0%); Klebsiella pneumoniae và Pseudomonas aeruginosa chiếm phần lớn, cùng có 17 chủng (22,7%). Acinetobacter baumannii đề kháng 66,7% (6/9) với imipenem và meropenem; Klebsiella aerogenes đề kháng 85,7% (6/7) với piperacillin/tazobactam, cefepime và ciprofloxacin, và 71,4% (5/7) với meropenem. K. pneumoniae còn nhạy 90,9% với meropenem và 81,8% với imipenem nhưng chỉ 9,1% với ciprofloxacin. Trực khuẩn Gram âm chiếm ưu thế với tỉ lệ đề kháng kháng sinh cao. Kháng sinh nên được lựa chọn theo dữ liệu vi sinh tại chỗ và điều chỉnh theo kháng sinh đồ ở bệnh nhân cao tuổi.

Acid hyaluronic (HA) tiêm nội khớp được sử dụng trong điều trị thoái hóa khớp gối, nhưng dữ liệu về mô hình sử dụng thuốc và chi phí tại Việt Nam còn hạn chế. Nghiên cứu hồi cứu phân tích hồ sơ bệnh án điện tử, dữ liệu sử dụng thuốc và thanh toán của 25.575 người bệnh có mã ICD-10 M17.x tại Bệnh viện Thống Nhất giai đoạn 2024–2025. Trong đó, 894 người bệnh (3,5%) thuộc nhóm HA và 24.681 người bệnh thuộc nhóm không HA. Nhóm HA có tuổi trung bình (65,7 so với 61,0 tuổi) và tỷ lệ nữ (77,9% so với 63,0%) cao hơn. Tỷ lệ lượt khám ghi nhận NSAID và thuốc giảm đau ở nhóm HA thấp hơn nhóm không HA (45,0% so với 57,5% và 24,5% so với 31,7%), trong khi SYSADOA cao hơn (29,5% so với 26,3%). Trong phân tích chính ở 25.365 người bệnh có ít nhất 30 ngày quan sát, trung vị chi phí trực tiếp y tế là 13,23 [8,07; 24,11] triệu đồng/người-năm ở nhóm HA và 1,86 [0,88; 3,79] triệu đồng/người-năm ở nhóm không HA (p<0,001). Sau hiệu chỉnh, chi phí/người-năm ở nhóm HA cao hơn nhóm không HA (tỷ số chi phí 4,833; KTC 95%: 4,019–5,874; p<0,001). Kết quả phản ánh sự khác biệt về sử dụng thuốc và chi phí giữa hai nhóm trong thực hành tại bệnh viện..

Theo Gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2021, gánh nặng bệnh lý cơ xương khớp tăng nhanh trong giai đoạn 1990-2020, trong đó khớp gối là vị trí thường gặp của thoái hóa khớp với các biểu hiện như đau và hạn chế vận động…, gặp nhiều ở người cao tuổi và nữ giới. Điều trị bệnh thường kéo dài, đòi hỏi phối hợp nhiều phương pháp. Hiện nay, y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại được ứng dụng rộng rãi, trong đó cấy chỉ và siêu âm điều trị là những phương pháp được quan tâm trong điều trị thoái hóa khớp gối. Đánh giá hiệu quả điều trị của cấy chỉ kết hợp siêu âm điều trị trên bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát. Gồm 62 bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Y học cổ truyền Phú Yên được chẩn đoán Thoái hóa khớp gối nguyên phát, điều trị bằng phương pháp cấy chỉ kết hợp siêu âm điều trị. Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp nghiên cứu can thiệp lâm sàng, đánh giá trước-sau điều trị, không có nhóm chứng. Bệnh nhân ≥60 tuổi chiếm đa số, tỉ lệ nữ giới mắc bệnh cao hơn nam giới. Sau 21 ngày điều trị, điểm VAS trung bình giảm từ 72,63 ±5,90 mm xuống còn 20,71±9,99 mm, trung vị giảm từ 72 mm xuống 21 mm, Hiệu suất giảm của chỉ số Lequesne và khả năng tăng tầm vận động khớp gối lần lượt là 8,61±1,34 điểm, 30,16±7,20, chỉ số gót-mông trung bình giảm từ 25,95±8,49 cm xuống còn 9,84±5,72 cm, trung vị giảm từ 25 cm xuống 10,0 cm(p<0,001). Cấy chỉ kết hợp siêu âm điều trị có khả năng cải thiện đau và chức năng vận động; tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu đối chứng và theo dõi dài hạn để đánh giá hiệu quả, độ an toàn.

TÓM TẮT: Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân phẫu thuật trượt đốt sống (TĐS) thắt lưng độ II tại Bệnh viện Thống Nhất TP.HCM. Hồi cứu 29 bệnh nhân (BN) TĐS độ II được phẫu thuật hàn xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp từ tháng 05/2020 đến 12/2023. Các biến số lâm sàng, X-quang, MRI và điện cơ được ghi nhận và xử lý bằng phần mềm SPSS 25.0. Tuổi trung bình là 53,66 ± 9,76. Tỉ lệ nữ/nam là 4,8:1 (24 nữ, 5 nam). Tất cả BN đều có đau thắt lưng, trong đó 37,9% kèm đau rễ 1 bên và 62,1% kèm đau rễ 2 bên. 86,2% BN có dấu hiệu bậc thang. Nghiệm pháp Lasègue dương tính (< 70°) chiếm 68,9%. Vị trí trượt ở L4 chiếm 58,6% (17 BN), L5 chiếm 37,9% (11 BN) và L3 chiếm 3,4% (1 BN). Nguyên nhân TĐS do khuyết eo là 62,1% (18 BN) và thoái hóa là 37,9% (11 BN). TĐS do thoái hóa chủ yếu ở L4 (81,8%), trong khi TĐS do khuyết eo xảy ra nhiều hơn ở L5 (55,6%) (p = 0,028). Tỉ lệ trượt trung bình trên X-quang quy ước là 31,29 ± 5,98%, khoảng cách trượt trung bình là 12,04 ± 2,28 mm và chiều cao đĩa đệm trung bình là 6,72 ± 2,81 mm. Có mối tương quan nghịch mức độ trung bình giữa tỉ lệ trượt và chiều cao đĩa đệm (r = -0,432; p = 0,019). Tất cả 29 BN (100%) có hẹp ống sống và hẹp lỗ liên hợp trên MRI. Có 16 BN (55,2%) có bất thường dẫn truyền thần kinh cơ trên điện cơ. Bệnh nhân TĐS độ II có chỉ định phẫu thuật mang đặc điểm lâm sàng nổi bật của hẹp ống sống và hẹp lỗ liên hợp với dấu bậc thang có tỉ lệ xuất hiện cao. Tỉ lệ trượt đốt sống có tương quan nghịch mức độ trung bình với chiều cao đĩa đệm.

Đặt vấn đề: Gây tê đám rối thần kinh cánh tay đường trên đòn thường được dùng để vô cảm và giảm đau sau mổ cho phẫu thuật chi trên nhưng thời gian giảm đau thường ngắn (<12 giờ). Nghiên cứu nhằm đánh giá tác dụng của dexamethasone tĩnh mạch trong việc kéo dài thời gian giảm đau sau mổ. Phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu mô tả trên 40 bệnh nhân phẫu thuật chi trên tại Bệnh viện Thống Nhất (02–09/2025). Người bệnh được gây tê đám rối cánh tay bằng ropivacaine 0,5% 20 ml dưới hướng dẫn siêu âm, phối hợp dexamethasone tĩnh mạch 8 mg. Các chỉ số theo dõi gồm thời gian vô cảm và giảm đau, chất lượng vô cảm, thang điểm VAS, nhu cầu opioid và biến chứng. Kết quả: Thời gian vô cảm và giảm đau trung bình đạt 1018,1±216,8 phút. 92,5% bệnh nhân đạt chất lượng vô cảm tốt. Điểm VAS thấp trong 6 giờ đầu, tăng tại 24 giờ và ổn định đến 48 giờ. Lượng opioid tiêu thụ trung bình là 115±24,7mg. Không ghi nhận biến chứng liên quan đến gây tê hoặc dexamethasone. Kết luận: Dexamethasone tĩnh mạch phối hợp với ropivacaine giúp kéo dài đáng kể thời gian giảm đau sau mổ, giảm nhu cầu opioid và an toàn trong thực hành lâm sàng.

Đánh giá bước đầu hiệu quả giảm đau, nhu cầu opioids và tính an toàn của gây tê ống cơ khép (ACB) phối hợp gây tê thần kinh mặt trước khớp gối dưới siêu âm ở bệnh nhân phẫu thuật thay khớp gối toàn phần (TKA). Nghiên cứu tiến cứu mô tả loạt ca trên 21 bệnh nhân TKA nguyên phát tại Bệnh viện Thống Nhất (03/2025–09/2025). Bệnh nhân được gây tê 4 nhánh thần kinh gối trước mổ và ACB liều đơn sau mổ. Đánh giá điểm VAS lúc nghỉ (0–48 giờ), lượng fentanyl tiêu thụ 48 giờ, biến chứng và mức độ hài lòng.Kết quả 21 bệnh nhân (95,2% nữ, tuổi trung bình 66,1 ± 6,3). Điểm VAS đạt thấp nhất tại 6 giờ (0,81 ± 0,60), tăng trở lại ở 24 giờ (3,24 ± 0,83; $p < 0,001$) và duy trì đến 48 giờ (3,14 ± 0,79; $p < 0,001$). Fentanyl tiêu thụ trung bình 48 giờ là 121 ± 34,6 mcg. Không xảy ra biến chứng kỹ thuật. Tỷ lệ hài lòng và rất hài lòng đạt 95,2%. Phối hợp ACB và gây tê thần kinh mặt trước gối giúp giảm đau sớm hiệu quả (6–12 giờ đầu), an toàn và tiết kiệm opioid. Cần chủ động bổ sung giảm đau toàn thân gối đầu để kiểm soát hiện tượng đau dội ngược ở mốc 12–24 giờ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư bị ảnh hưởng đáng kể trong suốt quá trình điều trị và phục hồi, đòi hỏi phải có cách tiếp cận chăm sóc toàn diện. Nghiên cứu này nhằm mô tả đặc điểm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân đang điều trị ung thư tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 137 bệnh nhân đang điều trị ung thư tại Khoa Ung Bướu, Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên. Chất lượng cuộc sống được đánh giá thông qua phỏng vấn bằng bộ công cụ EORTC QLQ-C30. Điểm trung bình CLCS lĩnh vực sức khỏe tổng quát là 50,1 ± 22,9 điểm; lĩnh vực chức năng đạt 59,0 ± 16,5 điểm; lĩnh vực triệu chứng là 30,2 ± 10,2 điểm. Điểm khó khăn tài chính ở mức cao, trung vị 66,7 điểm (33,3–66,7). Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư còn ở mức hạn chế, đặc biệt chịu ảnh hưởng bởi triệu chứng và gánh nặng tài chính. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp can thiệp có mục tiêu nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

Giáo dục sức khỏe (GDSK) là thành phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh, giúp nâng cao hiểu biết, khả năng tự chăm sóc và tuân thủ điều trị. Nghiên cứu nhằm mô tả thực trạng hoạt động tư vấn GDSK của điều dưỡng đối với người bệnh nội trú tại Bệnh viện Thống Nhất năm 2025 và phân tích các yếu tố liên quan. Nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích thực hiện từ tháng 01 đến 08/2025 trên 500 người bệnh nội trú (mở rộng từ cỡ mẫu tối thiểu n = 385 theo công thức ước lượng một tỷ lệ, dự phòng hao hụt 23%) tại các khoa lâm sàng. Số liệu được thu thập bằng bảng câu hỏi cấu trúc đạt độ tin cậy nội tại cao (Cronbach’s alpha = 0,89). Trong 500 người bệnh (nam 63,2%, > 60 tuổi 70,4%), có 472 người bệnh (94,4%) cho biết được điều dưỡng tư vấn GDSK. Tỷ lệ 94,4% phản ánh mức độ bao phủ và tiếp nhận thông tin do người bệnh tự báo cáo (Self-reported coverage), không đồng nghĩa với hiệu quả chuyên môn tuyệt đối. Tất cả 15 nội dung GDSK đều đạt tỷ lệ tiếp nhận trên 90,0%. Điều dưỡng là nguồn cung cấp thông tin phổ biến nhất (97,0%). Tỷ lệ người bệnh chắc chắn quay lại/giới thiệu bệnh viện đạt 73,0% (365/500), giữ vai trò chỉ báo bổ trợ về lòng trung thành thương hiệu. Phân tích đa biến chỉ ra 3 yếu tố độc lập tác động tích cực đến kết quả tiếp nhận GDSK: Sự thoải mái chia sẻ với NVYT (aOR = 4,88; KTC 95%: 2,15–11,08; p < 0,001), Khả năng tiếp cận công nghệ thuận tiện (aOR = 2,45; KTC 95%: 1,22–4,92; p = 0,012) và Cảm nhận không bị căng thẳng tâm lý (aOR = 2,54; KTC 95%: 1,31–4,94; p = 0,006). Hoạt động tư vấn GDSK của điều dưỡng đạt độ bao phủ cao. Cần tiếp tục chuẩn hóa nội dung tư vấn, đào tạo kỹ năng giao tiếp ứng xử và ứng dụng công nghệ bổ trợ phù hợp với người bệnh cao tuổi.

Tại Bệnh viện Thống Nhất, can thiệp lấy huyết khối cơ học là một trong những phương pháp điều trị hiệu quả và được tiến hành thường xuyên đối với những bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não cấp do tắc mạch lớn đến trong cửa sổ điều trị. Sau tái thông mạch, trên hình ảnh cắt lớp vi tính sọ não không tiêm thuốc, tình trạng chuyển dạng xuất huyết trên vùng nhồi máu hoặc tẩm nhuận thuốc cản quan sau can thiệp đều biểu hiện là các vùng tăng tỉ trọng rất khó để chẩn đoán phân biệt. Cắt lớp vi tính hai mức năng lượng (Dual-Energy CT – DECT) cho phép phân tích vùng tổn thương với các hình ảnh tái tạo tạo Monoenergetic (MonoE), Virtual Non-Contrast (VNC) và Iodine Density, giúp xác định bản chất tổn thương là xuất huyết hay thuốc cản quang, từ đó hỗ trợ trong việc tiên lượng, theo dõi và quản lý bệnh nhân sau can thiệp hiệu quả hơn. Bài viết này xin trình bày các ứng dụng của CT phổ và một số ca lâm sàng thực tế tại BV Thống Nhất – TP Hồ Chí Minh nhằm làm rõ vai trò của DECT trong đánh giá bệnh nhân sau can thiệp lấy huyết khối mạch máu não

Ghép gan từ người hiến sống là một lựa chọn điều trị có khả năng chữa khỏi cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan trên nền xơ gan mất bù, đặc biệt tại các quốc gia có nguồn tạng hiến từ người chết não hạn chế. Chúng tôi báo cáo ca ghép gan từ người hiến sống đầu tiên tại Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh. Bệnh nhân nam 50 tuổi mắc ung thư biểu mô tế bào gan đơn độc kích thước 4,8 cm trên nền xơ gan Child–Pugh C, MELD 18 do đồng nhiễm virus viêm gan B và C, kèm đái tháo đường típ 2. Người hiến là em trai ruột 29 tuổi, khỏe mạnh và tương hợp nhóm máu. Mảnh ghép gan phải được sử dụng. Diễn biến lâm sàng, xét nghiệm và hình ảnh học được theo dõi từ trước phẫu thuật đến ngày hậu phẫu thứ 16. Phẫu thuật hoàn thành trong 8 giờ. Lactate máu giảm rõ rệt trong 12 giờ đầu và trở về giới hạn bình thường từ N2. AST đạt đỉnh 474 U/L vào N2 và ALT đạt đỉnh 626 U/L vào N3, sau đó giảm dần. Từ N7 đến N10, bệnh nhân xuất hiện một đợt tăng thứ phát aminotransferase, GGT và bilirubin trực tiếp. Siêu âm Doppler và CT không ghi nhận huyết khối mạch máu hoặc giãn đường mật. CT ghi nhận hẹp nhẹ miệng nối động mạch gan, trong khi các thông số Doppler hiện có chưa gợi ý ảnh hưởng huyết động rõ; bilirubin dịch dẫn lưu không gợi ý rò mật. Các chỉ số sinh hóa cải thiện sau khi tối ưu hóa điều trị ức chế miễn dịch, nhưng không thực hiện sinh thiết gan để xác định thải ghép. Đến N16, chức năng tổng hợp mảnh ghép ổn định với prothrombin 82% và albumin 42,7 g/L (N15), tiểu cầu 122 G/L. Người hiến hồi phục thuận lợi và xuất viện vào N12. Không ghi nhận huyết khối mạch máu, rò mật, nhiễm khuẩn nặng hoặc thải ghép được xác nhận bằng mô bệnh học trong thời gian theo dõi. Ca bệnh cho thấy tính khả thi ban đầu của việc triển khai ghép gan từ người hiến sống tại Bệnh viện Thống Nhất. Sự chuẩn bị đa chuyên khoa và mô hình chuyển giao kỹ thuật từ Bệnh viện TWQĐ 108 đóng vai trò quan trọng trong kết quả sớm thuận lợi. Cần theo dõi dài hạn và tích lũy thêm trường hợp để đánh giá đầy đủ tính an toàn và hiệu quả của chương trình.