Đạo đức xuất bản

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa áp dụng các hướng dẫn về đạo đức xuất bản của Ủy ban Đạo đức Xuất bản (COPE) và các khuyến nghị về quyền tác giả của Ủy ban Quốc tế các Biên tập viên Tạp chí Y học (ICMJE). Các chính sách dưới đây áp dụng đối với tác giả, người bình duyệt, biên tập viên và các nội dung đã được Tạp chí xuất bản.

I. Trách nhiệm của Tác giả

1.1. Tính Nguyên bản và Chống Đạo văn

  • Bài viết gửi đăng phải là công trình nguyên bản. Bản thảo không được đã công bố toàn bộ hoặc một phần đáng kể bằng bất kỳ ngôn ngữ nào và không được đồng thời gửi xem xét tại một tạp chí hoặc ấn phẩm khác.
  • Tác giả phải trích dẫn đầy đủ khi sử dụng nội dung, ý tưởng, dữ liệu, hình ảnh hoặc tài liệu từ công trình khác. Nội dung trích dẫn nguyên văn phải được nhận diện rõ và có nguồn trích dẫn phù hợp.
  • Tất cả bản thảo được kiểm tra bằng phần mềm phát hiện đạo văn trước khi gửi bình duyệt.

1.2. Quyền Tác giả và Đóng góp

  • Quyền tác giả được xác định theo tiêu chuẩn của ICMJE. Mỗi tác giả phải có đóng góp đáng kể vào ý tưởng hoặc thiết kế nghiên cứu, hoặc vào việc thu thập, phân tích hay diễn giải dữ liệu; tham gia soạn thảo hoặc chỉnh sửa quan trọng nội dung khoa học; phê duyệt phiên bản cuối cùng; và đồng ý chịu trách nhiệm về công trình.
  • Tất cả tác giả phải đọc và phê duyệt bản thảo cuối cùng trước khi nộp. Thứ tự tác giả phải được các đồng tác giả thống nhất. Tác giả liên hệ có trách nhiệm xác nhận danh sách tác giả và việc phê duyệt bản thảo.
  • Những người có đóng góp nhưng không đáp ứng tiêu chuẩn tác giả nên được ghi nhận trong phần "Lời cảm ơn".
  • Sau khi nộp bài, mọi đề nghị thêm, bớt hoặc thay đổi thứ tự tác giả phải được giải trình bằng văn bản, có sự đồng ý của tất cả tác giả liên quan và được Ban Biên tập chấp thuận.

1.3. Đạo đức Nghiên cứu và Sự đồng thuận

  • Nghiên cứu trên người phải tuân theo các nguyên tắc của Tuyên bố Helsinki và được một Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu y sinh học phù hợp chấp thuận. Tạp chí có thể yêu cầu tác giả cung cấp văn bản chấp thuận.
  • Bản thảo phải nêu rõ việc lấy ý kiến đồng thuận của người tham gia nghiên cứu hoặc người đại diện hợp pháp khi có yêu cầu.
  • Tên, hình ảnh, số hồ sơ bệnh án và các thông tin khác có thể nhận diện người tham gia không được công bố, trừ khi thông tin đó cần thiết cho báo cáo khoa học và đã có văn bản đồng ý cho phép công bố.
  • Đối với báo cáo ca lâm sàng, phải có văn bản đồng ý cho phép công bố thông tin và hình ảnh của bệnh nhân hoặc người đại diện hợp pháp. Các thông tin nhận diện không cần thiết phải được loại bỏ.
  • Nghiên cứu trên động vật phải tuân thủ các quy định và hướng dẫn phù hợp về chăm sóc, sử dụng động vật thí nghiệm, đồng thời phải được hội đồng đạo đức có thẩm quyền chấp thuận.
  • Tác giả phải sẵn sàng cung cấp dữ liệu nghiên cứu gốc khi Ban Biên tập có yêu cầu hợp lý trong quá trình thẩm định hoặc xem xét vấn đề đạo đức.

1.4. Xung đột Lợi ích

  • Tác giả phải công khai các mối quan hệ về tài chính, cá nhân, nghề nghiệp hoặc lợi ích khác có thể ảnh hưởng, hoặc được xem là có khả năng ảnh hưởng, đến công trình.
  • Các lợi ích cần khai báo có thể liên quan đến việc làm, tư vấn, sở hữu cổ phần, tài trợ nghiên cứu, làm chứng chuyên môn có trả phí, bằng sáng chế, đơn đăng ký bằng sáng chế hoặc các mối quan hệ khác liên quan đến nghiên cứu.
  • Nếu không có xung đột lợi ích, tác giả nên ghi: "Các tác giả tuyên bố không có xung đột lợi ích liên quan đến công trình này."
  • Biên tập viên và người bình duyệt cũng phải khai báo xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá bản thảo. Người có xung đột lợi ích liên quan không nên tham gia bình duyệt hoặc đưa ra quyết định biên tập đối với bản thảo đó.

1.5. Sai sót trong Bài báo đã Xuất bản

  • Nếu phát hiện sai sót hoặc thông tin không chính xác có ý nghĩa trong bài báo đã xuất bản, tác giả cần thông báo sớm cho Ban Thư ký Tạp chí.
  • Tác giả có trách nhiệm phối hợp với Tạp chí trong quá trình xem xét và thực hiện biện pháp phù hợp, bao gồm đính chính, bổ sung, rút bài hoặc thông báo khác khi cần thiết.

1.6. Công khai Tài trợ

  • Tác giả phải khai báo tất cả nguồn tài trợ cho nghiên cứu, bao gồm tên tổ chức tài trợ và mã số tài trợ nếu có. Thông tin này cần được trình bày trong mục riêng về tài trợ hoặc lời cảm ơn của bản thảo. Khi phù hợp, thông tin tài trợ cũng được đưa vào siêu dữ liệu bài báo gửi tới Crossref và Open Funder Registry.

1.7. Sử dụng Trí tuệ Nhân tạo Tạo sinh (GenAI)

Tác giả phải công khai việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh nếu công cụ được dùng để tạo hoặc chỉnh sửa đáng kể nội dung văn bản, phân tích dữ liệu hoặc tạo hình ảnh, đồ thị.

  • Trách nhiệm của Tác giả: Phần công khai cần nêu tên công cụ và mục đích sử dụng. Công cụ AI không được đứng tên tác giả vì không thể chịu trách nhiệm đối với tính chính xác hoặc toàn vẹn của công trình.
  • Tính Nguyên bản và Trách nhiệm giải trình: Tác giả chịu trách nhiệm đối với toàn bộ nội dung gửi đến Tạp chí, kể cả nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa với sự hỗ trợ của AI. Tác giả phải kiểm tra tính chính xác, tính nguyên bản, nguồn trích dẫn và việc tuân thủ các yêu cầu về đạo đức.
  • Bình duyệt và Sử dụng trong Biên tập: Biên tập viên và người bình duyệt không được sử dụng AI tạo sinh để viết nội dung phản biện bảo mật hoặc tạo bản tóm tắt mang tính đánh giá thay cho mình. Nội dung bản thảo chưa công bố không được cung cấp cho công cụ AI theo cách làm ảnh hưởng đến tính bảo mật. Các đánh giá khoa học và quyết định biên tập phải do người có trách nhiệm trực tiếp thực hiện.
  • Cập nhật Chính sách: Tạp chí có thể cập nhật chính sách này khi hướng dẫn của COPE, WAME hoặc các tổ chức chuyên môn liên quan thay đổi.

II. Chính sách Biên tập và Xuất bản của Tạp chí

2.1. Quy trình Bình duyệt

Tạp chí áp dụng hình thức bình duyệt mù đôi. Trong quá trình bình duyệt, tác giả và người bình duyệt không được biết danh tính của nhau.

  • Sàng lọc ban đầu: Sau khi nhận bản thảo, Ban Thư ký hoặc Ban Biên tập đánh giá sự phù hợp với tôn chỉ, mục đích, phạm vi chuyên môn và các yêu cầu cơ bản về cấu trúc, hình thức. Bản thảo không phù hợp có thể bị từ chối ở giai đoạn này.
  • Kiểm tra đạo văn: Các bản thảo vượt qua bước sàng lọc ban đầu được kiểm tra bằng phần mềm phát hiện đạo văn.
  • Chỉ định người bình duyệt: Tổng Biên tập hoặc biên tập viên được phân công mời ít nhất hai chuyên gia có chuyên môn phù hợp tham gia bình duyệt.
  • Quá trình bình duyệt: Người bình duyệt xem xét tính mới, giá trị khoa học, phương pháp nghiên cứu, cách trình bày, diễn giải kết quả và các vấn đề về đạo đức.
  • Quyết định biên tập: Người bình duyệt có thể khuyến nghị chấp nhận, sửa chữa nhỏ, sửa chữa lớn hoặc từ chối. Tổng Biên tập đưa ra quyết định biên tập sau khi xem xét ý kiến bình duyệt và đánh giá của biên tập viên phụ trách nếu có.
  • Sửa chữa bản thảo: Khi được yêu cầu sửa bài, tác giả cần nộp bản thảo đã chỉnh sửa kèm thư trả lời từng ý kiến của người bình duyệt và Ban Biên tập. Bản thảo sửa lại có thể được gửi cho người bình duyệt ban đầu nếu cần đánh giá thêm.
  • Quyết định cuối cùng: Bản thảo được chấp nhận khi đáp ứng các yêu cầu về khoa học, đạo đức và hoàn tất quy trình biên tập của Tạp chí.

2.2. Xử lý Khiếu nại và Kháng cáo

Tác giả có quyền khiếu nại hoặc kháng cáo quyết định biên tập. Khiếu nại hoặc kháng cáo cần được gửi bằng văn bản đến Ban Thư ký qua email [email protected], nêu rõ vấn đề và cung cấp thông tin cần thiết để xem xét vụ việc. Khi phù hợp, vụ việc sẽ được xem xét tách biệt với quyết định ban đầu. Các trường hợp liên quan đến đạo đức xuất bản được xử lý theo hướng dẫn phù hợp của COPE.

2.3. Chia sẻ Dữ liệu và Khả năng Tái lập

Tạp chí khuyến khích tác giả chia sẻ dữ liệu nghiên cứu thông qua kho dữ liệu công khai phù hợp hoặc cung cấp dữ liệu khi có yêu cầu hợp lý, với điều kiện không vi phạm các quy định về đạo đức, pháp luật, quyền riêng tư hoặc bảo mật. Tác giả nên có Tuyên bố về tính sẵn có của dữ liệu (Data Availability Statement) trong bản thảo, nêu rõ dữ liệu có được chia sẻ hay không và cách thức truy cập nếu có.

2.4. Thảo luận và Chỉnh sửa sau Xuất bản

Độc giả có thể liên hệ Ban Biên tập về nội dung của bài báo đã xuất bản hoặc gửi thư trao đổi để Tạp chí xem xét. Nếu vấn đề được phản ánh có thể ảnh hưởng đến tính chính xác, cách diễn giải hoặc tính toàn vẹn của bài báo, Tạp chí sẽ xem xét và quyết định có cần công bố thông báo chính thức hay không.

2.5. Đính chính, Rút bài và Thông báo Quan ngại của Ban Biên tập

Tạp chí sử dụng các thông báo sau xuất bản khi hồ sơ khoa học cần được sửa hoặc làm rõ. Các thông báo này được liên kết với bài báo có liên quan.

  • Đính chính: Tạp chí có thể công bố đính chính khi phát hiện sai sót ảnh hưởng đến một phần của bài báo nhưng không làm mất giá trị của các kết quả hoặc kết luận chính. Thông báo đính chính sẽ xác định rõ bài báo liên quan, nội dung cần sửa và được liên kết với bài báo gốc.
  • Rút bài: Bài báo có thể bị rút khi kết quả không còn đáng tin cậy do sai sót nghiêm trọng, bịa đặt hoặc làm sai lệch dữ liệu, đạo văn, xuất bản trùng lặp, nghiên cứu vi phạm đạo đức hoặc vấn đề nghiêm trọng khác ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của công trình. Tổng Biên tập đưa ra quyết định rút bài sau khi vụ việc được xem xét. Khi cần thiết, Tạp chí có thể tham khảo ý kiến của tác giả, Ban Biên tập, chuyên gia độc lập hoặc cơ quan nơi tác giả công tác. Thông báo rút bài sẽ nêu lý do, được liên kết với bài báo gốc và bài báo sẽ được đánh dấu rõ là đã rút.
  • Thông báo Quan ngại của Ban Biên tập: Tạp chí có thể công bố Thông báo Quan ngại khi xuất hiện vấn đề có cơ sở liên quan đến tính toàn vẹn, độ tin cậy hoặc đạo đức của một bài báo nhưng chưa có đủ thông tin để quyết định đính chính hoặc rút bài. Thông báo có thể được duy trì trong thời gian Tạp chí, cơ quan nơi tác giả công tác hoặc một tổ chức có liên quan đang xác minh vụ việc. Khi có đủ thông tin, Tạp chí sẽ cập nhật hồ sơ xuất bản bằng hình thức phù hợp, có thể là đính chính, rút bài hoặc gỡ bỏ Thông báo Quan ngại.

2.6. Chính sách Quảng cáo

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa hiện không tiếp nhận quảng cáo thương mại.

Quảng cáo, tài trợ hoặc các lợi ích thương mại khác không ảnh hưởng đến quá trình bình duyệt, quyết định biên tập, quyết định chấp nhận bản thảo hoặc nội dung biên tập được xuất bản.

Nếu tiếp nhận quảng cáo trong tương lai, Tạp chí sẽ nhận diện rõ nội dung quảng cáo và tách nội dung này khỏi nội dung biên tập. Việc tiếp nhận quảng cáo không đồng nghĩa với việc Tạp chí, Ban Biên tập hoặc Bệnh viện Thống Nhất xác nhận hay bảo chứng cho sản phẩm, dịch vụ, tổ chức hoặc nội dung được quảng cáo.

2.7. Tần suất Xuất bản

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa xuất bản 5 số định kỳ mỗi năm, gồm 4 số tiếng Việt và 1 số tiếng Anh.

Lịch xuất bản và mọi thay đổi về tần suất xuất bản được thông báo trên website của Tạp chí.

III. Tính Liêm chính Học thuật và Xử lý Vi phạm

3.1. Xử lý Nghi vấn Vi phạm

Tạp chí xem xét các vấn đề liên quan đến đạo văn, thao túng trích dẫn, bịa đặt hoặc làm sai lệch dữ liệu, xuất bản trùng lặp, tranh chấp quyền tác giả, xung đột lợi ích và các hành vi vi phạm khác trong nghiên cứu hoặc xuất bản.

  • Tạp chí có thể yêu cầu tác giả giải trình hoặc cung cấp tài liệu liên quan.
  • Khi cần thiết, Ban Biên tập có thể tham khảo ý kiến chuyên gia độc lập hoặc cơ quan có liên quan.
  • Biện pháp xử lý được xác định dựa trên bản chất của vụ việc và việc bài báo đã được xuất bản hay chưa.
  • Các trường hợp liên quan đến đạo đức xuất bản được xem xét theo hướng dẫn phù hợp của COPE.

3.2. Phát hiện Đạo văn và Xử lý Vi phạm

  • Kiểm tra đạo văn: Tất cả bản thảo gửi đến Tạp chí đều được kiểm tra bằng phần mềm phát hiện đạo văn.
  • Đánh giá mức độ tương đồng: Chỉ số tương đồng được sử dụng như một công cụ sàng lọc và không tự nó chứng minh có hành vi đạo văn. Tạp chí không sử dụng một tỷ lệ tương đồng cố định làm ngưỡng tự động để chấp nhận hoặc từ chối bản thảo. Ban Biên tập xem xét nội dung, mức độ và nguồn của phần trùng lặp trước khi đưa ra quyết định.
  • Xử lý trước xuất bản: Bản thảo có thể bị từ chối nếu phát hiện đạo văn hoặc vi phạm nghiêm trọng khác trước khi xuất bản.
  • Xử lý sau xuất bản: Nếu vi phạm nghiêm trọng được xác nhận sau khi xuất bản, Tạp chí có thể đính chính, rút bài hoặc ban hành thông báo khác theo chính sách sau xuất bản.
  • Biện pháp bổ sung: Tùy mức độ nghiêm trọng, Tạp chí có thể hạn chế quyền gửi bài trong tương lai của tác giả có liên quan hoặc thông báo vụ việc cho cơ quan nơi tác giả công tác.

3.3. Sở hữu Trí tuệ

Tác giả có trách nhiệm bảo đảm nội dung gửi đến Tạp chí không vi phạm bản quyền hoặc quyền sở hữu trí tuệ của bên thứ ba. Khi sử dụng hình ảnh, bảng, biểu đồ hoặc tài liệu có bản quyền, tác giả phải xin phép chủ sở hữu quyền khi có yêu cầu và cung cấp bằng chứng cho Tạp chí nếu được đề nghị. Tạp chí sẽ xem xét các phản ánh liên quan đến vi phạm bản quyền hoặc sở hữu trí tuệ và có thể đính chính, rút bài hoặc gỡ bỏ nội dung bị ảnh hưởng khi cần thiết.

IV. Chính sách Truy cập Mở, Bản quyền và Lưu trữ

4.1. Chính sách Truy cập Mở

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa là tạp chí truy cập mở. Người đọc có thể truy cập các bài báo đã xuất bản mà không phải trả phí thuê bao hoặc phí truy cập.

4.2. Quyền Bản quyền và Giấy phép

  • Khi bài viết được chấp nhận, tác giả trao cho Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa quyền xuất bản và phân phối bài báo dưới dạng điện tử, bản in và các hình thức xuất bản phù hợp khác.
  • Tác giả vẫn có quyền được ghi nhận là tác giả của công trình và có thể sử dụng lại bài báo cho mục đích học thuật và cá nhân theo các điều khoản của thỏa thuận xuất bản và giấy phép áp dụng.
  • Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa xuất bản bài viết theo giấy phép Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0). Theo giấy phép này, bài báo có thể được chia sẻ cho mục đích phi thương mại với điều kiện ghi công phù hợp. Không được phân phối phiên bản đã chỉnh sửa hoặc phái sinh của bài báo theo giấy phép này.

4.3. Chính sách Lưu trữ

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa bảo quản lâu dài các nội dung học thuật đã xuất bản. Các bài báo được cấp Số định danh Đối tượng Kỹ thuật số (Digital Object Identifier, DOI) để duy trì khả năng định danh và truy cập ổn định.

Nội dung của Tạp chí hiện được bảo quản qua nhiều hệ thống:

  • Lưu trữ nội bộ: Nội dung xuất bản được lưu trên hệ thống máy chủ của Tạp chí và được sao lưu định kỳ.
  • CLOCKSS: Nội dung xuất bản của Tạp chí được bảo quản trong CLOCKSS (Controlled LOCKSS), một hệ thống lưu trữ số phân tán dài hạn. CLOCKSS duy trì bản sao của nội dung học thuật tại nhiều nút lưu trữ và có thể cung cấp lại nội dung khi xảy ra sự kiện kích hoạt theo cơ chế của hệ thống.
  • PKP Preservation Network (PKP PN): Nội dung xuất bản trên nền tảng Open Journal Systems (OJS) của Tạp chí được gửi vào PKP PN để bảo quản lâu dài. PKP PN sử dụng hạ tầng bảo quản phân tán dựa trên LOCKSS dành cho các tạp chí OJS.
  • Vietnam Journals Online (VJOL): Nội dung của Tạp chí được lưu giữ và cung cấp trên Tạp chí Khoa học Việt Nam Trực tuyến. VJOL duy trì nội dung đã được đăng tải và cung cấp thêm một điểm truy cập độc lập tới các số và bài báo của Tạp chí.
  • Tự lưu trữ: Tác giả được khuyến khích lưu trữ bản sao bài báo đã xuất bản trong kho lưu trữ của cơ quan, thư viện số hoặc kho lưu trữ chuyên ngành phù hợp với chính sách tự lưu trữ của Tạp chí.

4.4. Chính sách CrossMark

Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa tham gia CrossMark của Crossref. CrossMark giúp người đọc kiểm tra trạng thái hiện tại của một bài báo đã xuất bản.

Khi CrossMark được áp dụng cho một bài báo, người đọc có thể sử dụng biểu tượng CrossMark để kiểm tra xem bài báo có đính chính, rút bài, Thông báo Quan ngại hoặc cập nhật khác đã được đăng ký hay không.

Những thay đổi có ý nghĩa đối với nội dung khoa học được công bố bằng một thông báo riêng và được liên kết với bài báo có liên quan. Tạp chí không âm thầm thay thế hồ sơ khoa học khi thay đổi có thể ảnh hưởng đến việc diễn giải hoặc trích dẫn công trình.

Siêu dữ liệu CrossMark được cập nhật khi có thông báo sau xuất bản phù hợp. Trang chính sách này là chính sách cập nhật nội dung của Tạp chí và được đăng ký với Crossref theo yêu cầu của CrossMark.

Các nội dung liên quan có thể truy cập trực tiếp tại:

V. Thông tin Liên hệ

Đối với các câu hỏi, khiếu nại, kháng cáo hoặc vấn đề liên quan đến đạo đức xuất bản, chính sách của Tạp chí hoặc quá trình nộp và xử lý bản thảo, vui lòng liên hệ Ban Thư ký Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa:

Email: [email protected]