Vai trò của ghi hình cắt lớp phát xạ positron (PET) amyloid trong chẩn đoán sớm và điều trị bệnh Alzheimer: Tổng quan tài liệu

Role of amyloid positron emission tomography (PET) imaging in early diagnosis and treatment of Alzheimer’s disease: a literature review

Trương Diệp Vân Anh 1 ,
1 Trường Đại học Y dược Cần Thơ image/svg+xml
* Tác giả liên hệ:

Thông tin bài viết

Thống kê
Lượt tải: 21 Lượt xem: 40
DOI
10.63947/bvtn.v2i9.3
Crossmark
Xuất bản
01-10-2026
Số Tập 2 Số 9 (2026): Bước tiến trong điều trị chuyên sâu: Dấu ấn từ ca ghép gan đầu tiên tại Bệnh viện Thống Nhất
Chuyên mục
Báo cáo tổng quan

Tải bài viết

PDF

Cách trích dẫn

1.
Trương DVA. Vai trò của ghi hình cắt lớp phát xạ positron (PET) amyloid trong chẩn đoán sớm và điều trị bệnh Alzheimer: Tổng quan tài liệu. JHA [Internet]. Vietnam; 2026 tháng 10 1 [cited 2026 tháng 10 16];2(9):22–32. https://tcsuckhoelaohoa.vn/bvtn/article/view/206 doi: 10.63947/bvtn.v2i9.3
Đang tải trích dẫn...
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Tóm tắt

Bệnh Alzheimer (AD) đang trở thành gánh nặng y tế toàn cầu, đòi hỏi sự chuyển dịch mô hình chẩn đoán từ các tiêu chuẩn lâm sàng truyền thống sang các dấu ấn sinh học theo hệ thống phân loại ATN. Bài tổng quan này nhằm tổng hợp các bằng chứng khoa học về vai trò của ghi hình cắt lớp phát xạ positron (PET) amyloid trong chẩn đoán sớm và quản lý bệnh AD. PET-amyloid cho phép định lượng sự lắng đọng mảng bám amyloid-beta (Aβ) trong não người sống — một tiến trình sinh học bắt đầu từ 15-20 năm trước khi khởi phát triệu chứng. Bài viết điểm lại sự phát triển từ hợp chất thế hệ đầu 11C-PiB đến các dược chất gắn 18F (Florbetapir, Flutemetamol, Florbetaben) giúp kỹ thuật này trở nên khả thi trong thực hành lâm sàng. Đặc biệt, PET-amyloid đóng vai trò là “tiêu chuẩn vàng” không thể thay thế trong việc lựa chọn bệnh nhân và theo dõi hiệu quả làm sạch mảng bám của các liệu pháp điều trị miễn dịch mới như Lecanemab và Donanemab. Cuối cùng, bài báo thảo luận về những thách thức tại Việt Nam và đề xuất mô hình phối hợp đa phương thức, sử dụng dấu ấn sinh học trong máu để sàng lọc trước khi xác chẩn bằng PET-amyloid, nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả chẩn đoán trong điều kiện thực tiễn trong nước.

Từ khóa

PET-amyloid bệnh Alzheimer dấu ấn sinh học hệ thống ATN liệu pháp miễn dịch

Tài liệu tham khảo

  1. Scheltens P, De Strooper B, Kivipelto M, Holstege H, Chételat G, Teunissen CE, Cummings J, Van Der Flier WM. Alzheimer’s disease. The Lancet. 2021;397(10284):1577–1590. doi:10.1016/S0140-6736(20)32205-4 DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)32205-4
  2. Jack CR, Knopman DS, Jagust WJ, Petersen RC, Weiner MW, Aisen PS, Shaw LM, Vemuri P, Wiste HJ, Weigand SD, et al. Tracking pathophysiological processes in Alzheimer’s disease: an updated hypothetical model of dynamic biomarkers. The Lancet Neurology. 2013;12(2):207–216. doi:10.1016/S1474-4422(12)70291-0 DOI: https://doi.org/10.1016/S1474-4422(12)70291-0
  3. Hansson O, Blennow K, Zetterberg H, Dage J. Blood biomarkers for Alzheimer’s disease in clinical practice and trials. Nature Aging. 2023;3(5):506–519. doi:10.1038/s43587-023-00403-3 DOI: https://doi.org/10.1038/s43587-023-00403-3
  4. Jack CR, Bennett DA, Blennow K, Carrillo MC, Dunn B, Haeberlein SB, Holtzman DM, Jagust W, Jessen F, Karlawish J, et al. NIA‐AA Research Framework: Toward a biological definition of Alzheimer’s disease. Alzheimer’s & Dementia. 2018;14(4):535–562. doi:10.1016/j.jalz.2018.02.018 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jalz.2018.02.018
  5. Villemagne VL, Doré V, Burnham SC, Masters CL, Rowe CC. Imaging tau and amyloid-β proteinopathies in Alzheimer disease and other conditions. Nature Reviews Neurology. 2018;14(4):225–236. doi:10.1038/nrneurol.2018.9 DOI: https://doi.org/10.1038/nrneurol.2018.9
  6. Villemagne VL, Burnham S, Bourgeat P, Brown B, Ellis KA, Salvado O, Szoeke C, Macaulay SL, Martins R, Maruff P, et al. Amyloid β deposition, neurodegeneration, and cognitive decline in sporadic Alzheimer’s disease: a prospective cohort study. The Lancet Neurology. 2013;12(4):357–367. doi:10.1016/S1474-4422(13)70044-9 DOI: https://doi.org/10.1016/S1474-4422(13)70044-9
  7. Klunk WE, Engler H, Nordberg A, Wang Y, Blomqvist G, Holt DP, Bergström M, Savitcheva I, Huang G, Estrada S, et al. Imaging brain amyloid in Alzheimer’s disease with Pittsburgh Compound‐B. Annals of Neurology. 2004;55(3):306–319. doi:10.1002/ana.20009 DOI: https://doi.org/10.1002/ana.20009
  8. Nádia Canário, Lília Jorge, Ricardo Martins & Miguel Castelo-Branco. Dual PET-fMRI reveals a link between neuroinflammation, amyloid binding and compensatory task-related brain activity in Alzheimer’s disease. Commun Biol. 2022;5:801. doi:10.1038/s42003-022-03761-7 DOI: https://doi.org/10.1038/s42003-022-03761-7
  9. Clark CM. Use of Florbetapir-PET for Imaging β-Amyloid Pathology. JAMA. 2011;305(3):275. doi:10.1001/jama.2010.2008 DOI: https://doi.org/10.1001/jama.2010.2008
  10. Barthel H, Gertz H-J, Dresel S, Peters O, Bartenstein P, Buerger K, Hiemeyer F, Wittemer-Rump SM, Seibyl J, Reininger C, et al. Cerebral amyloid-β PET with florbetaben (18F) in patients with Alzheimer’s disease and healthy controls: a multicentre phase 2 diagnostic study. The Lancet Neurology. 2011;10(5):424–435. doi:10.1016/S1474-4422(11)70077-1 DOI: https://doi.org/10.1016/S1474-4422(11)70077-1
  11. Thal DR, Beach TG, Zanette M, Heurling K, Chakrabarty A, Ismail A, Smith APL, Buckley C. [18 F]flutemetamol amyloid positron emission tomography in preclinical and symptomatic Alzheimer’s disease: Specific detection of advanced phases of amyloid‐β pathology. Alzheimer’s & Dementia. 2015;11(8):975–985. doi:10.1016/j.jalz.2015.05.018 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jalz.2015.05.018
  12. Chételat G, Arbizu J, Barthel H, Garibotto V, Law I, Morbelli S, Van De Giessen E, Agosta F, Barkhof F, Brooks DJ, et al. Amyloid-PET and 18F-FDG-PET in the diagnostic investigation of Alzheimer’s disease and other dementias. The Lancet Neurology. 2020;19(11):951–962. doi:10.1016/S1474-4422(20)30314-8 DOI: https://doi.org/10.1016/S1474-4422(20)30314-8
  13. Doré V, Bullich S, Rowe CC, Bourgeat P, Konate S, Sabri O, Stephens AW, Barthel H, Fripp J, Masters CL, et al. Comparison of18 F‐florbetaben quantification results using the standard Centiloid, MR‐based, and MR‐less CapAIBL® approaches: Validation against histopathology. Alzheimer’s & Dementia. 2019;15(6):807–816. doi:10.1016/j.jalz.2019.02.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jalz.2019.02.005
  14. Tahami Monfared AA, Byrnes MJ, White LA, Zhang Q. Alzheimer’s Disease: Epidemiology and Clinical Progression. Neurol Ther. 2022;11(2):553-569. doi:10.1007/s40120-022-00338-8 DOI: https://doi.org/10.1007/s40120-022-00338-8
  15. Jack CR, Andrews JS, Beach TG, et al. Revised criteria for diagnosis and staging of Alzheimer's disease: Alzheimer's Association Workgroup. Alzheimers Dement. 2024;20:5143-69. doi:10.1002/alz.13859 DOI: https://doi.org/10.1002/alz.13859
  16. Safiri S, Ghaffari Jolfayi A, Fazlollahi A, Morsali S, Sarkesh A, Daei Sorkhabi A, Golabi B, Aletaha R, Motlagh Asghari K, Hamidi S, et al. Alzheimer’s disease: a comprehensive review of epidemiology, risk factors, symptoms diagnosis, management, caregiving, advanced treatments and associated challenges. Frontiers in Medicine. 2024;11:1474043. doi:10.3389/fmed.2024.1474043 DOI: https://doi.org/10.3389/fmed.2024.1474043
  17. Van Dyck CH, Swanson CJ, Aisen P, Bateman RJ, Chen C, Gee M, Kanekiyo M, Li D, Reyderman L, Cohen S, et al. Lecanemab in Early Alzheimer’s Disease. New England Journal of Medicine. 2023;388(1):9–21. doi:10.1056/NEJMoa2212948 DOI: https://doi.org/10.1056/NEJMoa2212948
  18. Mintun MA, Lo AC, Duggan Evans C, Wessels AM, Ardayfio PA, Andersen SW, Shcherbinin S, Sparks J, Sims JR, Brys M, et al. Donanemab in Early Alzheimer’s Disease. New England Journal of Medicine. 2021;384(18):1691–1704. doi:10.1056/NEJMoa2100708 DOI: https://doi.org/10.1056/NEJMoa2100708
  19. Rabinovici GD, Gatsonis C, Apgar C, Chaudhary K, Gareen IF, Hanna L, et al. Association of Amyloid Positron Emission Tomography With Subsequent Change in Clinical Management Among Medicare Beneficiaries With Mild Cognitive Impairment or Dementia. JAMA. 2019;321(13):1286-1294. doi:10.1001/jama.2019.2000 DOI: https://doi.org/10.1001/jama.2019.2000
  20. Rabinovici GD, Knopman DS, Arbizu J, Benzinger TLS, Donohoe KJ, Hansson O, et al. Updated appropriate use criteria for amyloid and tau PET: A report from the Alzheimer’s Association and Society for Nuclear Medicine and Molecular Imaging Workgroup. Alzheimers Dement. 2025;21(1):e14338. doi:10.1002/alz.14338 DOI: https://doi.org/10.1002/alz.14338

Giấy phép

© 2026 Tác giả. Xuất bản bởi Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa.

Creative Commons License

Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại-Không phái sinh 4.0 Quốc tế.