THỜI ĐIỂM TẬP LUYỆN TRONG NGÀY, NHỊP SINH HỌC VÀ CÁC ĐÁP ỨNG SINH LÝ: Ý NGHĨA TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CÁ THỂ HÓA

EXERCISE TIMING, CIRCADIAN BIOLOGY, AND PHYSIOLOGICAL ADAPTATION: IMPLICATIONS FOR PERSONALIZED HEALTH STRATEGIES

Nguyễn Ảnh Sang 1 , , Trần Quốc Doanh 1
1 Bệnh viện Quân y 175
* Tác giả liên hệ:

Thông tin bài viết

Thống kê
Lượt tải: 0 Lượt xem: 0
DOI
10.63947/bvtn.v2i8.13
Xuất bản
07-06-2026
Số Tập 2 Số 8 (2026): Y học lão khoa trong kỷ nguyên cá thể hóa, công nghệ và phòng ngừa
Chuyên mục
Báo cáo tổng quan
Danh mục
Nghiên cứu khoa học

Tải bài viết

PDF

Cách trích dẫn

1.
Ảnh Sang N, Quốc Doanh T. THỜI ĐIỂM TẬP LUYỆN TRONG NGÀY, NHỊP SINH HỌC VÀ CÁC ĐÁP ỨNG SINH LÝ: Ý NGHĨA TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CÁ THỂ HÓA. JHA [Internet]. Vietnam; 2026 tháng 6 7 [cited 2026 tháng 6 18];2(8):94–99. https://tcsuckhoelaohoa.vn/bvtn/article/view/187 doi: 10.63947/bvtn.v2i8.13
Đang tải trích dẫn...
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Tóm tắt

Hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe, tuy nhiên, các khuyến cáo hiện nay chủ yếu tập trung vào cường độ và thời lượng tập luyện, trong khi thời điểm tập luyện trong ngày chưa được xem xét đầy đủ. Các bằng chứng gần đây cho thấy nhịp sinh học có thể ảnh hưởng đáng kể đến đáp ứng sinh lý đối với tập luyện. Đối tượng và phương pháp: Tổng quan tường thuật các nghiên cứu từ PubMed và Scopus trong giai đoạn 1996–2026. Các nghiên cứu bao gồm nghiên cứu thực nghiệm, quan sát, tổng quan hệ thống và phân tích gộp được lựa chọn. Kết quả: Hiệu suất vận động, đặc biệt là sức mạnh và sức bền, đạt mức cao nhất vào buổi chiều hoặc đầu buổi tối. Ngược lại, tập luyện vào buổi sáng, đặc biệt trong trạng thái nhịn ăn, có thể cải thiện chuyển hóa lipid và độ nhạy insulin, trong khi tập luyện buổi tối có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Kiểu nhịp sinh học cá thể đóng vai trò quan trọng trong điều hòa các đáp ứng này. Kết luận: Không tồn tại thời điểm tập luyện tối ưu chung cho mọi đối tượng. Việc cá thể hóa thời điểm tập luyện dựa trên nhịp sinh học có thể giúp tối ưu hóa hiệu quả can thiệp. Cần có thêm các nghiên cứu dài hạn để xây dựng khuyến cáo thực hành có giá trị.

Từ khóa

thời điểm tập luyện kiểu nhịp sinh học chuyển hóa giấc ngủ hiệu suất vận động

Tài liệu tham khảo

  1. Bennett S, Sato S. Enhancing the metabolic benefits of exercise: Is timing the key? Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:987208. Epub 20230215. doi: 10.3389/fendo.2023.987208. PubMed PMID: 36875451; PubMed Central PMCID: PMC9974656.
  2. Wolff CA, Esser KA. Exercise Timing and Circadian Rhythms. Curr Opin Physiol. 2019;10:64-9. Epub 20190427. doi: 10.1016/j.cophys.2019.04.020. PubMed PMID: 31938759; PubMed Central PMCID: PMC6959205..
  3. Roenneberg T, Kuehnle T, Juda M, Kantermann T, Allebrandt K, Gordijn M, et al. Epidemiology of the human circadian clock. Sleep Med Rev. 2007;11(6):429-38. Epub 20071101. doi: 10.1016/j.smrv.2007.07.005. PubMed PMID: 17936039.
  4. Gabriel B, Zierath J. Circadian rhythms and exercise — re-setting the clock in metabolic disease. Nature Reviews Endocrinology. 2019;15. doi: 10.1038/s41574-018-0150-x.
  5. Atkinson G, Reilly T. Circadian variation in sports performance. Sports Med. 1996;21(4):292-312. doi: 10.2165/00007256-199621040-00005. PubMed PMID: 8726347.
  6. Chtourou H, Souissi N. The effect of training at a specific time of day: a review. J Strength Cond Res. 2012;26(7):1984-2005. doi: 10.1519/JSC.0b013e31825770a7. PubMed PMID: 22531613.
  7. Van Proeyen K, Szlufcik K, Nielens H, Pelgrim K, Deldicque L, Hesselink M, et al. Training in the fasted state improves glucose tolerance during fat-rich diet. J Physiol. 2010;588(Pt 21):4289-302. doi: 10.1113/jphysiol.2010.196493. PubMed PMID: 20837645; PubMed Central PMCID: PMC3002457.
  8. Martínez-Montoro JI, Benítez-Porres J, Tinahones FJ, Ortega-Gómez A, Murri M. Effects of exercise timing on metabolic health. Obes Rev. 2023;24(10):e13599. Epub 20230707. doi: 10.1111/obr.13599. PubMed PMID: 37416977.
  9. Schmidt Kjølner Hansen S, Zierath JR, Wallberg-Henriksson H. Exercise timing and circadian regulation of metabolism in type 2 diabetes. Trends Endocrinol Metab. 2026. Epub 20260319. doi: 10.1016/j.tem.2026.01.015. PubMed PMID: 41862320.
  10. Grgic J, Lazinica B, Garofolini A, Schoenfeld BJ, Saner NJ, Mikulic P. The effects of time of day-specific resistance training on adaptations in skeletal muscle hypertrophy and muscle strength: A systematic review and meta-analysis. Chronobiol Int. 2019;36(4):449-60. Epub 20190131. doi: 10.1080/07420528.2019.1567524. PubMed PMID: 30704301.
  11. Teo SYM, Kanaley JA, Guelfi KJ, Marston KJ, Fairchild TJ. The Effect of Exercise Timing on Glycemic Control: A Randomized Clinical Trial. Med Sci Sports Exerc. 2020;52(2):323-34. doi: 10.1249/mss.0000000000002139. PubMed PMID: 31479004.
  12. Munan M, Dyck RA, Houlder S, Yardley JE, Prado CM, Snydmiller G, et al. Does Exercise Timing Affect 24-Hour Glucose Concentrations in Adults With Type 2 Diabetes? A Follow Up to the Exercise-Physical Activity and Diabetes Glucose Monitoring Study. Can J Diabetes. 2020;44(8):711-8.e1. Epub 20200602. doi: 10.1016/j.jcjd.2020.05.012. PubMed PMID: 32878737.
  13. Schroder EA, Esser KA. Circadian rhythms, skeletal muscle molecular clocks, and exercise. Exerc Sport Sci Rev. 2013;41(4):224-9. doi: 10.1097/JES.0b013e3182a58a70. PubMed PMID: 23917214; PubMed Central PMCID: PMC3866019.
  14. De Nys L, Anderson K, Ofosu EF, Ryde GC, Connelly J, Whittaker AC. The effects of physical activity on cortisol and sleep: A systematic review and meta-analysis. Psychoneuroendocrinology. 2022;143:105843. Epub 20220624. doi: 10.1016/j.psyneuen.2022.105843. PubMed PMID: 35777076.
  15. Douglas CM, Hesketh SJ, Esser KA. Time of Day and Muscle Strength: A Circadian Output? Physiology (Bethesda). 2021;36(1):44-51. doi: 10.1152/physiol.00030.2020. PubMed PMID: 33325817; PubMed Central PMCID: PMC8425416.
  16. Kredlow MA, Capozzoli MC, Hearon BA, Calkins AW, Otto MW. The effects of physical activity on sleep: a meta-analytic review. J Behav Med. 2015;38(3):427-49. Epub 20150118. doi: 10.1007/s10865-015-9617-6. PubMed PMID: 25596964.
  17. Kang J, Ratamess NA, Faigenbaum AD, Bush JA, Finnerty C, DiFiore M, et al. Time-of-Day Effects of Exercise on Cardiorespiratory Responses and Endurance Performance-A Systematic Review and Meta-Analysis. J Strength Cond Res. 2023;37(10):2080-90. Epub 20230405. doi: 10.1519/jsc.0000000000004497. PubMed PMID: 37026733.
  18. Stutz J, Eiholzer R, Spengler CM. Effects of Evening Exercise on Sleep in Healthy Participants: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Med. 2019;49(2):269-87. doi: 10.1007/s40279-018-1015-0. PubMed PMID: 30374942.
  19. Adan A, Archer SN, Hidalgo MP, Di Milia L, Natale V, Randler C. Circadian typology: a comprehensive review. Chronobiol Int. 2012;29(9):1153-75. Epub 20120924. doi: 10.3109/07420528.2012.719971. PubMed PMID: 23004349.
  20. Vitale JA, Weydahl A. Chronotype, Physical Activity, and Sport Performance: A Systematic Review. Sports Med. 2017;47(9):1859-68. doi: 10.1007/s40279-017-0741-z. PubMed PMID: 28493061.
  21. Facer-Childs E, Brandstaetter R. The impact of circadian phenotype and time since awakening on diurnal performance in athletes. Curr Biol. 2015;25(4):518-22. Epub 20150129. doi: 10.1016/j.cub.2014.12.036. PubMed PMID: 25639241.
  22. Dyar KA, Ciciliot S, Wright LE, Biensø RS, Tagliazucchi GM, Patel VR, et al. Muscle insulin sensitivity and glucose metabolism are controlled by the intrinsic muscle clock. Mol Metab. 2014;3(1):29-41. Epub 20131023. doi: 10.1016/j.molmet.2013.10.005. PubMed PMID: 24567902; PubMed Central PMCID: PMC3929910.

Giấy phép

© 2026 Tác giả. Xuất bản bởi Tạp chí Sức khỏe và Lão hóa.

Creative Commons License

Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công-Phi thương mại-Không phái sinh 4.0 Quốc tế.